Poradnik Triclinium

Przegląd aparatów ortodontycznych

Przegląd aparatów ortodontycznych

04-07-2017

Głównym narzędziem w leczeniu wad zgryzu jest aparat ortodontyczny. To on wywołuje odpowiednie siły, które powodują, że zęby zaczynają się ustawiać w prawidłowy sposób. Dysponujemy wieloma rodzajami aparatów ortodontycznych, które różnią się od siebie ze względu na sposób użytkowania przez pacjenta, przeznaczenie, a także budowę oraz materiał, z którego są wykonane. Przedstawiamy przegląd aparatów ortodontycznych.

Obecna, nowoczesna ortodoncja z założenia jest ortodoncją estetyczną, nastawioną nie tylko na jak najlepszy efekt leczenia, ale również wysoki komfort pacjenta i estetykę podczas jego trwania. Dla pacjentów gabinetów ortodontycznych niezwykle istotne jest to, jak będą wyglądać i czuć się w aparacie ortodontycznym. Dlatego nowoczesne aparaty powinny być jak najbardziej wygodne i jak najmniej widoczne, a jednocześnie jak najbardziej skuteczne. Dlatego obecnie na rynku dostępny jest ich naprawdę spory wybór, a jego znaczną częścią dysponujemy też w Triclinium.

 

Aparaty stałe i ruchome

Najprostszy podział aparatów ortodontycznych to aparaty stałe i ruchome. Jak same nazwy wskazują, pierwszych z nich nie można samodzielnie zdjąć. Są one przyklejane do powierzchni zębów i odpowiednio aktywowane na każdej wizycie. Są to np. łuki podniebienne, aparat hyrax do rozbudowy szczęki czy popularne aparaty stałe składające się z zamków i łuku.

Aparaty ruchome są wyjmowane. Pacjent może je w każdej chwili zdjąć i założyć samodzielnie. Aby spełniały rolę leczniczą, trzeba je nosić co najmniej przez kilkanaście godzin na dobę. Aparaty ruchome to np. płytki Schwarza stosowane w leczeniu dzieci, szyny typu aligner, aparaty retencyjne i wiele innych.

Zdania specjalistów na temat skuteczności tych typów aparatów są jednak podzielone. Niektórzy ortodonci rekomendują zakładanie aparatów stałych ze względu na to, że są bardziej precyzyjne w działaniu, oddziałują na zęby przez cały okres leczenia i pozwalają wyeliminować tzw, „czynnik ludzki”, czyli niedostosowanie się pacjenta do zaleceń w leczeniu. Tradycyjne aparaty stałe zbudowane z zamków precyzyjnie naklejanych na każdy ząb, drutu, który jest mocowany do zamków, a także ligatur, czyli gumek, za pomocą których mocuje się drut. Zamki mogą być metalowe lub wykonane z estetycznych tworzyw, np. porcelany lub kryształu. Dzięki temu mniej rzucają się w oczy i są prawie niezauważalne. Są to tzw. aparaty stałe estetyczne.

Nowoczesne aparaty ortodontyczne

Jeśli pacjent oczekuje czegoś więcej, tzn. wygodnych zamków, szybszego czasu leczenia i lepszej możliwości utrzymywania higieny, powinien zdecydować się na jeden z typów nowoczesnych aparatów ortodontycznych. Proces produkcji, wykorzystane materiały oraz estetyka wpływają jednak na większe koszty nowoczesnych aparatów.

Wśród nich można wyróżnić aparaty stałe samoligaturujace. Choć one również są zbudowane z zamków, to jednak są wyposażone w specjalne klapki, do których bezpośrednio można przymocować łuk. Dzięki temu nie ma potrzeby stosowania w nich gumek. Zamki są niedużych rozmiarów, zaokrąglone i mniej odstają od zęba (mają bardziej płaski kształt), dzięki czemu są też bardziej komfortowe dla pacjenta. Specyficzna budowa zamka umożliwia również zastosowanie cieńszych i szerszych łuków, dzięki czemu działające siły są bardziej delikatne dla zębów, a szerokie łuki lecznicze zapewniają pełniejszy uśmiech. W trakcie leczenia łuki zębowe stopniowo poszerzają się, co w efekcie stwarza miejsce na stłoczone zęby. Jest więc mniejsze ryzyko, że do wyleczenia wady zgryzu konieczne będzie usuwanie zdrowych zębów. Aparat samoligaturujący może być również wyposażony w estetyczne zamki, dzięki czemu jest mniej widoczny. Umożliwia też skrócenie leczenia nawet o kilka miesięcy, a wizyty kontrole są rzadsze niż w przypadku tradycyjnego aparatu stałego. Dzieje się tak, ponieważ zastąpienie gumek klapkami w zamkach samoligaturujących powoduje, że siły tarcia są znacznie zmniejszone. Pozwala to na płynne i łagodne przemieszczanie zębów. Przy tego typu aparacie higiena jamy ustnej jest również łatwiejsza w utrzymaniu.

Dla osób, które, z jakichś przyczyn, np. zawodowych, nie mogą pokazywać się w jakimkolwiek aparacie, wymyślono aparaty stałe lingwalne, np. Incognito. Nazywane są one również językowymi, dlatego, że zamki w nich przyklejane są do wewnętrznej powierzchni zębów (od strony języka), przez co praktycznie ich nie widać. Zamki w aparatach Incognito są indywidualnie projektowane i dostosowywane do każdego zęba pacjenta, a następnie odlewane ze stopu złota i irydu. Wadą tego typu aparatów jest to, że z racji położenia zamków utrudniają one mowę.

Jeszcze innym typem aparatu, który również pokochali pacjenci, są aparaty ruchome nakładkowe np. Clear Aligner lub Invisilign. Znacząco różnią się one od poprzednich, nie mają bowiem żadnych zamków, ani drutu. Na podstawie wycisków projektowane są indywidualnie przezroczyste nakładki , a następnie odlewane z giętkiego, przezroczystego tworzywa. Tego typu aparat trzeba nosić co najmniej przez kilkanaście godzin dziennie, jednak w przeciwieństwie do poprzednio omawianych metod w każdej chwili można go zdjąć, np. na czas posiłku lub mycia zębów. Dodatkowo dzięki temu, że nakładki są zupełnie bezbarwne i dopasowane do zgryzu, praktycznie w ogóle ich nie widać. Wadą leczenia jest to, że zestaw nakładek w systemie Clear Aligner trzeba wymieniać na nowe raz na trzy tygodnie, wymaga to więc częstych wizyt w gabinecie. W systemie Invisilign dostajemy cały zestaw nakładek zaprojektowany na całe leczenie. Poza tym trzeba też rygorystycznie przestrzegać czasu noszenia tego typu aparatu, inaczej efekty leczenia będą minimalne. Kuracja szynami nie jest również tak precyzyjna jak leczenie aparatem stałym. Z tego powodu w ortodoncji traktowany jest raczej jako alternatywa leczenia dla niewielu wad.

Aparaty techniki CAD

Tradycyjne techniki leczenia ortodontycznego polegają na tym, że pacjentowi od razu zakładany jest któryś z powyżej wymienionych aparatów do korekty wady. Pacjenci często zgłaszają się do ortodonty z dużym stłoczeniem zębów. Nie mieszczą się one w łuku zębowym, stąd ich krzywe ułożenie. Rozbudowa łuków zębowych za pomocą wyłącznie aparatów stałych często powoduje nadmierne wypchnięcie przednich zębów, wychylenie ich i przesunięcie poza tzw. przestrzeń neutralną. W skrócie jest to taka przestrzeń w jamie ustnej, gdzie mięśnie z jednej strony języka, a z drugiej warg i policzków równoważą się i dlatego na zęby nie oddziałują siły, które mogłyby je przemieszczać. Wiąże się z koniecznością noszenia aparatów retencyjnych do końca życia, w przeciwnym razie dochodzi do nawrotu wady. Poza tym wychylenie zębów do przodu wygląda nieestetycznie.

Inną metodą na uszeregowanie krzywo ustawionych zębów jest usunięcie jednego lub dwóch z łuku zębowego tak, aby uzyskać miejsce na wyprostowanie pozostałych. Zęby ustawione są prosto, ale niestety ten sposób leczenia powoduje zwężenie łuków, co z kolei niekorzystnie wpływa na wygląd uśmiechu i rysów twarzy.

Od kilku lat w Polsce rozwija się nowoczesna technika leczenia CAD, czyli Coordinated Arch Development (Wielokierunkowa Jednoczesna Rozbudowa Łuków Zębowych). Technika ta eliminuje konieczność usuwania zębów, gdyż poprzez stosowanie aparatów, które rozwijają łuki w trzech kierunkach przestrzennych jednocześnie, uzyskuje się miejsce na wyprostowanie krzywych zębów i utrzymanie ich w strefie neutralnej.

W technice CAD wykorzystuje się wiele aparatów ortodontycznych. Jednym z nich jest Lip Bumper czyli „zderzak wargowy”. Służy on do rozbudowy łuków zębowych, a także do prawidłowego ustawienia trzonowców górnych i dolnych. Lip bumper jest indywidualnie dla każdego pacjenta dogiętym drutem, umieszczanym pomiędzy wargami a dziąsłami. Dzięki temu jest on prawie niewidoczny. To najczęściej stosowany aparat w technice CAD.

Innym aparatem z tej techniki jest GMD, czyli Greenfield Molar Dystalizer, który służy do przesuwania do tyłu zębów bocznych i rozbudowy górnego łuku zębowego. Aparat jest zbudowany z akrylowej płytki umiejscowionej na podniebieniu, pierścieni mocowanych na zębach trzonowych i pierwszych lub drugich przedtrzonowcach, a także specjalnych tłoków zawierających sprężynki do aktywacji aparatu. Mechanizm jest zakładany na stałe, na okres ok. roku. Inne aparaty stosowane w technice CAD to łuk podniebienny TPB, Hyrax, maska twarzowa czy Headgear. Są to aparaty od lat stosowane w ortodoncji, jednak jeśli są one odpowiednio aktywowane i łączone z innymi technikami/aparatami rozbudowują łuki zębowe w najbardziej fizjologiczny dla tkanek jamy ustnej sposób.

Po leczeniu w pierwszej fazie, kiedy rozbudowuje się łuki zębowe, zakładany jest aparat stały stosowany w tradycyjnym leczeniu. Przewaga metody CAD sprowadza się do tego, że pozwala wyleczyć większość wad zgryzu, w dodatku bez ekstrakcji (czyli wyrywania zębów) i w taki sposób, że zęby zyskują naturalne ułożenie, dzięki czemu zgryz jest stabilny, a ryzyko nawrotu wady minimalne.

Lekarze ortodonci mają do dyspozycji mnóstwo technik i aparatów ortodontycznych, gdzie każdy ma swoje zastosowanie w ortodoncji. Należy jednak pamiętać, że to nie cudowny aparat leczy wadę zgryzu, a trafne opracowanie planu leczenia, zaplanowanie przesunięć zębowych i dobranie odpowiednich aparatów przez lekarza ortodontę. Bardzo duże znaczenie ma odpowiednie prowadzenie leczenia, reagowanie na to co się dzieje w jego trakcie, a także sprawne aktywowanie aparatów poprzez wykonywanie precyzyjnych dogięć i aktywacji. Tylko mądre i świadome dobranie aparatów oraz prowadzenie terapii, zapewni nam wyleczenie wady zgryzu i promienny uśmiech!

Chcesz otrzymywać od nas co miesiąc ciekawe informacje i bonusy?

Zapisz się na newsletter

Subscribe to our newsletter

Zobacz przykładowy newsletter.
Szanujemy i chronimy twoją prywatność. Przeczytaj o naszej polityce prywatności.

Subscribe to our newsletter

Zobacz przykładowy newsletter.
Szanujemy i chronimy twoją prywatność. Przeczytaj o naszej polityce prywatności.